نامه

نویسنده محمد الموتی

۱۵ اسفند ۱۳۸۷

نامه به آقای افشار پیرامون پرداخت یارانه به سازمان های مردم نهاد بر اساس طرح ها و پروژه ها   باسمه تعالی   محضر مبارک جناب آقای مهندس افشار معاونت محترم اجتماعی و فرهنگی وزارت کشور رئیس محترم هیأت مرکزی نظارت بر سمن ها سلام علیکم؛   احتراما پیرو اطلاعیه اداره کل سازمانهای مردم نهاد، مبنی بر پرداخت یارانه به سمنهای ملی، بدینوسیله نظر جنابعالی را به موارد ذیل جلب می نمایم : 1-    چنانچه استحضار دارید یارانه مربوط به سازمانهای مردم نهاد، بر اساس اعتبار تخصیصی فصل اعتبارات معاونت اجتماعی وزارت کشور، از سالهای گذشته با عنوان سه گانه کمک به تقویت و توانمندسازی نهادهای جامعه مدنی، سایر سازمانهای غیردولتی و مرکز توانمندسازی سازمانهای غیردولتی و با توجه به میزان اقبالی که هریک از مسؤولین مربوطه در ادوار مختلف نسبت به هر یک از این سه بخش داشته و نیز با عنایت به نوع نگاه و حتی سلیقه فکری و عملی آنان، به سمن ها تعلق می گرفت. 2-    طی سال های پیشین، سازمانهای مردم نهاد همواره نسبت به نوع برخورد مسؤولین وزارت محترم کشور در تخصیص یارانه تصویبی، دچار سردرگمی بوده و راهکار مشخص و پروسه برنامه ریزی شده ای را در پشت این موضوع نمی دیدند و به طریق اولی پیرامون اینگونه کمک های گاه و بیگاه، نظر مثبتی نمی توانستند داشته باشند. 3-    بدیهی است که دو رویکرد کلی اعمال شده تا به امروز، در زمینه کمک به سمنها، هر یک دارای محاسن و معایبی بوده است :                الف ) رویکرد نخست که با نگاهی البته سلیقه ای، اعتقاد به اعطای کمک های بلاعوض یا وام به سازمانهای غیردولتی داشت، علاوه بر اینکه شرط نظارت بر سازمانها را اعطای کمک مالی به آنها می دانست و طبیعتا این باور را به وجود آورده بود که سازمان ها مادامی که کمکی از دولت دریافت ندارند، معاف از نظارت شدن هستند، به نوعی سازمانها را محتاج دولت می نمود و جنبه داوطلبانه بودن آنها را عقیم نموده و این حس را در نطفه خفه می نمود؛ چه این رویه سبب می گشت سازمانی که به صفت داوطلبی، با لحاظ نمودن تمام مشکلات و تبعات حرکتهای اینچنینی تشکیل شده بود، داوطلب بودن را منوط به دریافت کمک از دولت نماید و مادامی که کمکی دریافت نمی داشت، اقدام به فعالیتی نمی نمود.                  ب ) رویکرد دوم اما با اشاره به اینکه وجه غالب سازمان های مردم نهاد، به لحاظ صفت غیردولتی شان، استقلال آنها از دولت در تمامی زمینه هاست، اعتقاد به این داشته که کوچکترین کمک دولتی در قالب هر عنوان و رویکردی که باشد، منجر به مخدوش شدن این استقلال خواهد گردید، بنابراین هرنوع اعطای کمک به سمن ها را غیر مجاز می دانست. 4- با اینحال آنچه امروزه پس از گذر از آزمون و خطاهای اینچنینی می توان گفت این است که هر یک از رویکردهای فوق، بخشی از واقعیات را با خود داشته و در بخشی از نگاهها، آسیب ها و محاسن چنین رویکردی را به درستی تخمین زده بودند.به عبارت دیگر، امروز می توان گزارشی کامل از تبعات اجرای رویکردهای فوق در میان سمن ها به دست داد و اینگونه نتیجه گرفت که در بسیاری از موارد، کمک به سازمان ها آنچنان وابستگی ای به وجود آورده که عملا سازمان مذکور قادر به اجرای اهداف خود و حتی تشکیل جلسات عادی خود نبوده و در حقیقت تا زمانی که از یارانه اعطایی برخوردار بوده – هرچند به میزانی بسیار اندک – می توانسته ابراز وجود نماید. از سوی دیگر قطع کامل کمک های مالی به سمن ها موجب گردیده که بسیاری از آن ها که در ابتدای راه بوده اند، بدون هیچ پشتوانه ای و تنها به واسطه یک مجوز و شخصیتی حقوقی بر روی کاغذی مانند روزنامه رسمی، حتی نتوانند کوچکترین قدمی در راه شکل گیری فیزیکی خود، از قبیل تهیه مکان جلسات، خرید ملزومات اولیه اداری، برخورداری از یک دستگاه رایانه و ... بردارند و آن همه اهداف زیبا و آینده دار، در نطفه خفه شده و ایجاد سرخوردگی عمومی نماید. 5-    اینک که پس از پیمودن راههای پیش گفته - چنانچه در زمانی به سبب سلیقه محوری، منجر به تخصیص اعتباری میلیاردی به یک سازمان و در عین حال اختصاص اعتباری کمتر از یک میلیون، به سازمانی دیگر می گردید و در زمانی دیگر، حتی یک ریال به سازمان ها تعلق نگرفته و اعتبارات سمن ها در جای دیگری، صرف می گردید – در انتهای سال 87 بنابر اطلاعیه اداره کل سازمان های مردم نهاد، مقرر شده است که اعتبارات هرچند اندک این دوره، بر اساس طرح و برنامه سازمان ها، به آن ها اختصاص یابد، می توان این امید را داشت که فارغ از نگاه های سلیقه ای و سلبی، این بار با نگاهی ایجابی، هم استقلال سمن ها زیر سؤال نرود و هم در آغاز این راه پر فراز و نشیب، سمن ها از پشتوانه ای هرچند اندک برای پیمودن مسیر اعتلای میهن سرفراز اسلامی مان بهره مند گردند. 6-    باری، آنچه که در این مرحله باید اهتمام جدی نسبت به آن صورت پذیرد و منجر به ارائه راهکار و تعریفی عملگرایانه و هدفمند گردد، حدود و ثغور اعطای یارانه به سمن هاست؛ چرا که با پذیرش لزوم کمک به سازمانهای مردم نهاد و با توجه به اطلاعیه اداره کل امور سازمانهای مردم نهاد، می بایست نسبت به توقعاتی که از طریق این اطلاعیه و اطلاعیه های مشابه بعدی به وجود می آید، رفتار هوشمندانه و عاقلانه ای در پیش گرفته شود. 7-    صدور اطلاعیه های اینچنینی مادامی که حدود و ثغور این کمک ها مشخص نگردیده باشد نه تنها راهگشای مشکلات ریز و درشت سمن ها نیست بلکه بعضا می تواند به احیای نگاه های پیشین نسبت به کمک به سازمان ها بینجامد یعنی یا سلیقه فرد یا گروهی خاص، بر این روند حاکم گردد و یا به کلی از کمک به نهاد های غیردولتی چشم پوشی شود. 8-    بدیهی است که پس از زمان اعلام شده در اطلاعیه، حداقل، 96 سازمانی که مجوز خود را از وزارت کشور اخذ نموده و ثبت هم شده اند، برنامه های خود را به اداره کل سمن ها ارسال خواهند داشت و در ذیل برنامه های خود، مبالغ مختلفی را در قالب یارانه، درخواست خواهند نمود که در خوشبینانه ترین حالت، می توان مبلغی مابین 30 تا 50 میلیون ریال به هریک از آنان تخصیص داد؛ در صورتی که ناگفته پیداست این مبلغ تا چه میزان، اندک و غیرمفید است.حال آنکه همگی می دانیم اختصاص اعتبار به سازمان هایی که از وقت و جان و مال خود، در راستای اهدافی که به راستی سبب کمک به حل مشکلات مختلف جامعه و یا کم نمودن این مشکلات می شود، مایه می گذارند و دورنما و عصاره همه برنامه های کلان جمهوری اسلامی ایران، به ویژه سیاستهای کلی اصل 44 قانون اساسی هستند، تا چه میزان می تواند هم به صرفه جویی در هزینه های کلان دولت بینجامد و هم مشارکت عامه مردم را در قالب این سازمانها در پی داشته باشد و بی شک داشتن نگاه صرفه جویانه و گاهی خست آمیز، می تواند صدمات جبران ناپذیری به این سازمان ها وارد آورد.از سوی دیگر امروزه این امر به اکثر دست اندرکاران دولتی و سایر قوا، اثبات گشته است که استفاده از توانمندی های سازمانهای مردم نهاد، از همه جهات، به نتیجه ای به مراتب مطلوب تر از مدل دولتی خود منتهی می گردد، بنابراین شایسته نیست که اینگونه سازمانها را با کمکی اندک، وارد کارزاری کنیم و پس از آن تعهدات بعدی را نتوانیم پاسخگو باشیم. 9 – بر این مبنا شاید شایسته تر آن باشد که به برنامه های برتر و جامع تر، در این مرحله امکان بروز و ظهور داده شود و کلیه منابع مورد نیاز آنها تأمین گردد یا در غیر اینصورت، از اعطای کمک های اندک اجتناب گردیده و این اعتبار، به امر آموزش عمومی، برگزاری کارگاهها، همایش ها، کنفرانس ها و تقویت پایه های اطلاع رسانی و فرهنگ سازی در حوزه سمن ها اختصاص یابد تا در فرصت و مرحله بعدی که اعتباری به مراتب قابل اعتناتر، به سمن ها تعلق گرفت، بتوان همه سمن ها را به هر میزانی که خواستار کمک باشند، از آن یارانه ها برخوردار نمود. 10- بدیهی است که این پیشنهاد، تنها در زمانی قابل پیگیری است که واقعا مبلغ تخصیصی به سمن ها بسیار اندک بوده و کفاف عمل به تعهدات ضمنی دریافت یارانه را ندهد، چه در غیر اینصورت، به همان میزان که بتوان هر سمن را با توجه به گستره ملی آنها و عملیاتی شدن تمام یا بخشی از اهدافشان، حتی از یک رایانه، ملزومات یا مکان اداری، خودرو و ... برخوردار نمود، خود، کمک بسیار شایانی خواهد بود. به امید اعتلای نام ایران اسلامی سربلند و سرفراز، بر قله های پیشرفت و اقتدار جهانی و آرزوی پیروزی تمامی خدمتگزاران صدیق و دلسوز ملت شریف ایران، به ویژه جنابعالی و همکاران محترم؛ والسلام محمد الموتی نماینده سازمان های مردم نهاد در هیأت مرکزی نظارت 2/12/87

آخرین بروز رسانی ( ۱۵ اسفند ۱۳۸۷ )